Chuyển hộ kinh doanh lên công ty 2026: miễn thuế TNDN 3 năm?

Từ 01/01/2026 hộ kinh doanh không còn thuế khoán, phải ghi sổ và kê khai theo doanh thu thật. Sau 9 tháng vận hành cách mới, nhiều chủ hộ ở Bắc Ninh nhận ra: nếu đằng nào cũng phải làm sổ sách, xuất hóa đơn, thì lập công ty có khi lại nhẹ hơn và được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm. Bài này trả lời ba câu hỏi: khi nào nên chuyển, được lợi gì, và thủ tục chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp năm 2026 gồm những bước nào.

1. Hộ kinh doanh doanh thu lớn có bị bắt buộc lên công ty không?

Không. Nghị quyết 198/2025/QH15 và Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 không ép hộ kinh doanh chuyển đổi. Nhà nước chọn cách khác: áp nghĩa vụ theo quy mô doanh thu, để hộ lớn tự thấy làm doanh nghiệp có lợi hơn. Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Thông tư 18/2026/TT-BTC, hộ kinh doanh chia theo ngưỡng doanh thu năm:

Nhóm	Doanh thu/năm	Nghĩa vụ chính
Nhóm 1	Dưới 200.000.000đ	Không phải nộp thuế GTGT, TNCN; ghi chép đơn giản
Nhóm 2	Từ 200.000.000đ đến 3.000.000.000đ	Kê khai theo quý, nộp thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu, dùng hóa đơn điện tử (máy tính tiền nếu bán lẻ trực tiếp)
Nhóm 3	Trên 3.000.000.000đ	Chế độ kế toán như doanh nghiệp siêu nhỏ, hóa đơn điện tử đầy đủ, tài khoản ngân hàng kinh doanh riêng

Với hộ nhóm 3, khối lượng việc kế toán gần bằng một công ty TNHH, nhưng thuế thu nhập vẫn tính trên doanh thu (không được trừ chi phí) và chủ hộ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản cá nhân. Đó là hai lý do chính để cân nhắc chuyển. Anh/chị có thể tự ước số thuế hộ đang phải nộp bằng công cụ tính thuế hộ kinh doanh của Kế toán ASEAN trước khi đọc tiếp.

2. Lên công ty được lợi gì trong năm 2026?

Miễn thuế TNDN 3 năm

Nghị quyết 198/2025/QH15 (Điều 10) miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết: doanh nghiệp phải đáp ứng tiêu chí nhỏ và vừa theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; không áp dụng cho doanh nghiệp hình thành do chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, và không áp dụng nếu người đại diện theo pháp luật đã từng là người đại diện của doanh nghiệp khác trong 12 tháng trước đó (chi tiết điều kiện loại trừ cần đối chiếu từng trường hợp).

Ví dụ: hộ bán vật liệu xây dựng doanh thu 6 tỷ đồng/năm, lãi thực 400.000.000đ. Là hộ kinh doanh, thuế TNCN tính theo tỷ lệ trên doanh thu (thương mại 0,5%): 30.000.000đ/năm cộng GTGT 1% là 60.000.000đ. Là công ty, thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ (đầu ra trừ đầu vào, thường thấp hơn nhiều với ngành có hóa đơn đầu vào đầy đủ) và thuế TNDN 20% trên lãi là 80.000.000đ — được miễn toàn bộ trong 3 năm đầu. Lợi thế còn lớn hơn khi công ty được trừ lương, khấu hao, lãi vay vào chi phí.

Bỏ lệ phí môn bài, miễn lệ phí đăng ký

Từ 01/01/2026 không còn lệ phí môn bài (Nghị quyết 198/2025/QH15), nên lập công ty không phát sinh 2.000.000đ – 3.000.000đ tiền môn bài mỗi năm như trước. Hộ kinh doanh chuyển đổi được miễn lệ phí đăng ký doanh nghiệp và phí công bố nội dung đăng ký lần đầu theo Điều 16 Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14.

Tách bạch trách nhiệm và dễ vay vốn

Công ty TNHH chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn điều lệ. Ngân hàng, đối tác lớn, sàn thương mại điện tử ưu tiên ký với pháp nhân có báo cáo tài chính. Đây là điểm nhiều chủ hộ chỉ thấy khi bị mất một hợp đồng vì “bên anh không có công ty”.

3. Khi nào chưa nên chuyển?

Doanh thu dưới 1 tỷ đồng, bán lẻ cho cá nhân, ít hóa đơn đầu vào, một mình làm: ở lại hộ kinh doanh nhóm 2 vẫn gọn hơn, vì công ty phải có báo cáo tài chính năm, quyết toán TNDN – TNCN, bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động và giám đốc hưởng lương. Chi phí tư vấn – hỗ trợ kế toán, thuế cho một công ty nhỏ hiện từ 540.000đ/tháng — cộng vào bài toán rồi mới quyết định.

4. Thủ tục chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp 2026

Căn cứ Điều 27 Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (sửa đổi bởi Nghị định 296/2026/NĐ-CP) và Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 (sửa đổi bởi Luật số 76/2025/QH15). Quy trình gồm hai việc diễn ra gần như đồng thời:

Bước 1: Nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp trên cơ sở chuyển đổi

• Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
• Hồ sơ đăng ký thành lập theo loại hình chọn: giấy đề nghị, điều lệ, danh sách thành viên/cổ đông (nếu có), bản sao CCCD của chủ sở hữu, người đại diện theo pháp luật.
• Nộp online tại dangkykinhdoanh.gov.vn bằng tài khoản định danh điện tử VNeID hoặc chữ ký số. Thời hạn giải quyết 3 ngày làm việc.

Bước 2: Chấm dứt hộ kinh doanh

Sau khi doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận, cơ quan đăng ký kinh doanh cập nhật tình trạng chấm dứt hoạt động của hộ trong hệ thống; cơ quan thuế chấm dứt hiệu lực mã số thuế của hộ. Chủ hộ vẫn phải hoàn tất nghĩa vụ thuế của hộ đến ngày chuyển đổi: nộp tờ khai kỳ cuối, nộp đủ thuế còn nợ, xử lý hóa đơn điện tử chưa dùng.

Bước 3: Việc phải làm trong 30 ngày đầu của công ty mới

Khắc dấu, mở tài khoản ngân hàng, đăng ký chữ ký số, đăng ký hóa đơn điện tử, kê khai thuế lần đầu, đăng ký lao động và bảo hiểm xã hội. Danh sách đầy đủ ở bài Doanh nghiệp mới thành lập: 7 việc phải làm trong 30 ngày đầu. Nếu chọn loại hình một chủ, xem thêm thủ tục thành lập công ty TNHH một thành viên 2026.

5. Ba điểm hay vướng

Tên công ty: không được trùng hoặc gây nhầm lẫn với doanh nghiệp đã đăng ký toàn quốc; tên hộ kinh doanh cũ có thể đã có công ty khác dùng, nên tra cứu trước.

Hàng tồn kho và tài sản của hộ: khi đưa vào công ty phải lập biên bản định giá góp vốn hoặc hợp đồng mua bán; hàng không có hóa đơn đầu vào sẽ không được tính chi phí ở công ty. Đây là lý do nên chuyển đổi vào đầu quý hoặc đầu năm, sau khi đã bán bớt hàng tồn không chứng từ.

Địa chỉ trụ sở: nhà ở riêng lẻ dùng được; căn hộ chung cư để ở thì không. Sau sáp nhập đơn vị hành chính từ 01/07/2025, địa chỉ ghi theo phường mới (ví dụ Phường Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh), không còn cấp quận, huyện.

6. Chi phí và thời gian

Lệ phí nhà nước: 0đ với hộ chuyển đổi. Chi phí dịch vụ tại Kế toán ASEAN: thành lập doanh nghiệp trọn gói từ 999.000đ, gồm soạn hồ sơ, nộp online, nhận kết quả và bàn giao danh sách việc sau thành lập. Chữ ký số, hóa đơn điện tử đăng ký trực tiếp với VNPT, Viettel theo bảng giá của nhà cung cấp. Thời gian từ khi đủ giấy tờ đến khi có Giấy chứng nhận: 3–5 ngày làm việc.

Căn cứ pháp lý

• Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, sửa đổi bởi Luật số 76/2025/QH15.
• Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (Điều 27), sửa đổi bởi Nghị định 296/2026/NĐ-CP.
• Nghị quyết 198/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân (bỏ lệ phí môn bài từ 01/01/2026; miễn thuế TNDN 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa).
• Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu.
• Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14 (Điều 16).
• Nghị định 68/2026/NĐ-CP, Nghị định 141/2026/NĐ-CP và Thông tư 18/2026/TT-BTC về thuế, kế toán hộ kinh doanh.
• Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Bài viết mang tính tham khảo tại thời điểm 30/09/2026, không thay thế văn bản pháp luật hiện hành.